Türk Dünyası Diktatörler Tarafından İnşa Edilemez:
-Müslüman Kardeşler Kremlin’in Bir Aleti Haline Geldiğinde
Bunu yıllardır söylüyoruz. Kendi iktidarlarını korumayı ulusal çıkarlardan, halkların onurundan ve tarihi sorumluluktan daha önemli gören otoriter yöneticiler aracılığıyla özgür, bağımsız ve güçlü bir Türk dünyası inşa etmek imkansızdır.
Tarih, kültür, dil yakınlığı ve özgürlük arzusuyla birleşmiş yüz milyonlarca insandan oluşan Türk dünyası, ömür boyu başkanların kulübü, hanedanların bir araya geldiği bir topluluk veya siyasi pazarlıklar için kurulmuş bir diplomatik platform değildir.
Siyasi rekabeti bastırmak, ifade özgürlüğünü sınırlamak ve devlet kurumlarını kişisel iktidar araçlarına dönüştürmek için on yıllarını harcayan liderler tarafından dünyanın kaderi belirlenirken, gerçek bir birlikten bahsedebilir miyiz?
Türk kardeşlerimizi defalarca uyardık; güzel birlik açıklamaları, televizyon kameraları önünde kucaklaşmalar ve ciddi beyanlar, samimi bir siyasi ittifak anlamına gelmez. Bu, özellikle siyasi sistemleri tarihsel olarak Moskova’nın güçlü etkisi altında şekillenmiş olan Sovyet sonrası coğrafyanın yöneticileri söz konusu olduğunda geçerlidir.
İlham Aliyev yıllardır Türkiye ile kardeşlikten, stratejik ittifaktan ve “bir millet, iki devlet” ilkesinden bahsediyor. Ancak son olaylar bazı zor soruları gündeme getiriyor.
Aliyev’in Türkiye’de düzenlenecek Türk Devletleri Örgütü zirvesine katılmayı reddetmesi ve Bakü’nün, olası bir Türk adaylığı görüşmeleri sürerken Birleşik Arap Emirlikleri’nin BM Genel Sekreterliği adaylığını kamuoyu önünde memnuniyetle karşılaması, Ankara’dan siyasi olarak göstermelik bir mesafe koyma izlenimi yaratıyor.
Türkiye, Azerbaycan’ın savunma kapasitesinin güçlendirilmesinde çok önemli bir rol oynamıştır. Özellikle 2020 savaşı sırasında Türk askeri eğitimi, siyasi desteği ve askeri-teknik işbirliği büyük önem taşımıştır.
Bu, tarihten silinemez. Bu nedenle, ilişkilerde herhangi bir soğuma belirtisi, Azerbaycan-Türkiye kardeşliğini içtenlikle önemseyenler arasında doğal olarak öfkeye yol açar.
Ancak daha da endişe verici bir gelişme, Kazakistan Cumhurbaşkanı Kassym-Jomart Tokayev’in 30 Ekim 2026’da Ankara’da düzenlenen Türk Devletleri Örgütü zirvesinde yaptığı konuşmaydı. Tokayev, Rusya’nın “OTG+” formatına katılımının değerlendirilmesini veya gözlemci statüsü verilmesini önerdi. Bunu, Rusya’nın Türk dünyasıyla olan tarihi bağlarına ve topraklarında çok sayıda Türk halkının bulunmasına dayanarak gerekçelendirdi.
Şu sorular akla geliyor: Türk halklarının tarihsel hafızası gerçekten bu kadar mı kısa ki, yüzyıllardır emperyalist bir bağımlılık politikası izleyen bir devleti kendi örgütlerine davet etmeleri isteniyor?
Kazan Hanlığı’nın fethi, Kırım Hanlığı’nın bağımsızlığının ortadan kaldırılması ve Rus İmparatorluğu’nun Kafkasya ve Orta Asya’daki sömürge politikaları unutuldu mu?
Stalin’in Kırım Tatarlarını, Karaçayları, Balkarları ve diğer halkları sürgün etmesi unutuldu mu?
Grozni’nin yıkıntıları, iki Çeçen savaşı, sivillerin kitlesel ölümleri ve Çeçen halkının trajedisi unutuldu mu?
Ve son olarak, Tokayev bugün Rusya’nın bağımsız Ukrayna’ya karşı topyekün bir saldırı savaşı yürüttüğünü görmüyor mu?
Rusya, Ukrayna şehirlerini yerle bir ediyor, sivil altyapıyı hedef alıyor ve egemen bir devletin topraklarını işgal ediyor. Uluslararası toplum, uluslararası hukukun ağır ihlallerini belgelemeye devam ediyor.
Ve işte tam bu tarihi anda Kazakistan Cumhurbaşkanı, Türk dünyasının bağımsızlığını güçlendirmeyi amaçlayan bir örgütün masasında Moskova’ya yer vermeyi teklif ediyor.
Bu sadece tartışmalı bir diplomatik girişim değil. Bu, Türk Devletleri Örgütü’nün amacını sorgulatabilecek bir öneri.
Türk birliğinin tarihsel fikri neydi? Bağımsız devletlerin, eski imparatorluk merkezinden izin almadan ekonomik, kültürel, ulaşım, siyasi ve savunma bağlarını bağımsız olarak geliştirebilme yeteneğiydi. Türk devletlerinin örgütlenmesi, Orta Asya, Kafkasya ve Türkiye ülkelerinin egemenliğini güçlendirmek için hayati bir araç haline gelebilirdi.
Peki ya Moskova siyasi mekanizmalarına katılırsa ne olacak? Örgüt, Rusya’nın bağımsız devletlerin kararlarını etkilemesi için bir başka platform haline mi gelecek? Türk dünyasının stratejik projeleri Rusya’nın jeopolitik çıkarlarına rehin mi alınacak? Ve Türk birliği kavramı tamamen siyasi içerikten yoksun mu kalacak?
Türk dünyasının Moskova’dan yeni bir gözetmene ihtiyacı yok. Özgürlüğe, bağımsızlığa ve eşit işbirliğine ihtiyacı var.
Ukraynalılar, Kafkaslar ve medeni dünya ne düşünmeli?
Bugünkü açıklamaların Ukrayna’da nasıl algılandığını hayal edelim.
Ukrayna halkı neredeyse beş yıldır Rusya’nın tam ölçekli işgalini püskürtüyor ve sadece kendi bağımsızlıklarını değil, aynı zamanda uluslararası hukukun temel ilkesi olan sınırların zorla değiştirilemezliğini de savunuyor. Bir Türk devletinin lideri, Rusya’yı bağımsız bir uluslararası rol iddiasında bulunan bir örgütle siyasi olarak yakınlaştırmayı önerdiğinde Ukraynalı askerler ne düşünmeli?
Rus emperyalist politikasının soyut bir ders kitabı sayfası değil, kendi halkları için bir trajedi olduğunu düşünen Kırım Tatarları ne düşünmelidir?
Savaşları, sürgünleri ve baskıları yaşamış Çeçenler, İnguşlar, Karaçaylar, Balkarlar ve diğer Kafkas halkları ne düşünmeli?
Tarihlerinin bu kadar zorlu dönemlerinden sorumlu olan bir devletin, ulusal yeniden doğuşu simgelemesi beklenen bir birliğin ortağı olarak sunulmasını onlara nasıl açıklayabiliriz?
Türk halklarının tarihsel hafızasından bahsederken, bu tarihin en trajik bölümlerini görmezden gelmek mümkün değildir. Hem egemenlikten bahsetmek ve hem de aynı anda Rus yayılmacılığına yönelik ek mekanizmalar oluşturmak da mümkün değildir. Ukrayna ile dayanışma ilan ederken, saldırgan bir devletle yakınlaşmanın siyasi sonuçlarını göz ardı etmek de mümkün değildir.
Sorun, iktidarın onlarca yıl boyunca tek bir bireyin veya yakın çevresinden oluşan küçük bir grubun elinde toplandığı siyasi sistemlerde yatmaktadır. Bu tür sistemler, dış politika kararlarının kamu yararına değil, rejimin korunmasına yönelik düşüncelere göre belirlenebileceği koşullar yaratır. Bu nedenle, Türk birliğinin yalnızca otoriter liderler arasındaki anlaşmalar üzerine kurulamayacağını uzun zamandır savunuyoruz.
Gerçek bir Türk dünyası, iktidarı ömür boyu bir mülk olarak gören yöneticiler tarafından değil, halklar tarafından özgürce seçilmiş temsilcileri aracılığıyla inşa edilmelidir.
Türkiye tarih muhasebesi yapmalıdır.
Türkiye, Türk dünyasında özel bir yere sahiptir. Tarihi mirası, ekonomik potansiyeli, askeri gücü ve uluslararası etkisi sayesinde, Türk devletleri arasında eşit iş birliğinin geliştirilmesinde öncü rol oynayabilecek kapasitededir.
Ancak Ankara şunu anlamalı: Resmi açıklamalar ve cumhurbaşkanları arasındaki kişisel ilişkiler, güçlü siyasi kurumların yerini tutamaz. Ulusal egemenliğe, tarihsel hafızaya, uluslararası hukuka ve demokratik ilkelere saygı olmadan gerçek birlik mümkün değildir.
Türkiye, yalnızca mevcut hükümetlerle değil, aynı zamanda Türk ülkelerindeki toplumlar, bağımsız aydınlar, kültür örgütleri ve sivil toplum kuruluşlarıyla da ilişkilerini güçlendirmelidir.
Ve en önemlisi, Türk dünyasının stratejik geleceğinin Kremlin’in siyasi iradesine bağlı olmasına izin veremeyiz.
Ankara zirvesi etrafındaki olaylar, Türk Devletleri Örgütü’nün geleceği üzerine düşünmeyi gerektiriyor. Bir yandan, karşılıklı saygı, ekonomik işbirliği ve ortak tarihsel hafızaya dayalı bağımsız bir devletler birliği olasılığı var. Diğer yandan, örgütün Moskova ile jeopolitik uzlaşmalar için bir başka mekan haline gelme tehlikesi mevcut.
Komşularını zorla kendi etki alanında tutmaya çalışan bir devleti siyasi merkezine davet ederek özgür bir Türk dünyası inşa etmek imkansızdır.
Liderler, kendi halklarının güvenini kaybetmekten çok Moskova’nın hoşnutsuzluğundan korkuyorsa, bağımsız bir birlik kurmak imkansızdır.
Türk dünyası Türk halklarına aittir; diktatörlere, siyasi klanlara veya Kremlin’e değil.
Geleceği Ankara, Bakü, Astana, Taşkent ve Bişkek’te, halkların kendi özgür iradeleriyle belirlenmeli, Moskova’nın diktasıyla değil.
Eğer gerçekten güçlü, özgür ve birleşik bir Türk dünyası görmek istiyorsak, en önemli şeyden başlamalıyız:
ÖZGÜR HALKLAR. ÖZGÜR SEÇİMLER. BAĞIMSIZ DEVLETLER. İMPARATORLUK DİKTASI OLMADAN!
İsa Nazar Sadikov
Kafkas Halkları Meclisi Başkan Yardımcısı, Avrasya Yerli Halkları Kongresi Başkanlık Divanı Üyesi
Kaynak: Chechen Press
