Kazakistan, Rusya, İran, Azerbaycan ve Türkmenistan, Hazar Denizi’nin hukuki statüsü konusunda anlaştı.
Kazakistan’ın Aktau kentinde düzenlenen Hazar Ülkeleri Devlet Başkanları Zirvesi’ne Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Türkmenistan Cumhurbaşkanı Gurbangulu Berdimuhammedov katıldı.
1996 yılından beri üzerinde çalışılan ve Zirve sırasında imzalanan anlaşmayla, Hazar Denizi’nin zengin petrol ve doğalgaz rezervlerinin daha fazla kullanıma açılması, yüzeyin ortak kullanılması ve Hazar’a kıyısı olmayan ülkelerin bölgede askeri faaliyet yürütmesine izin verilmemesi öngörülüyor. Buna göre balıkçılık, denizcilik, bilimsel araştırma faaliyetleri ve boru hatlarının döşenmesi tarafların uzlaşıya vardığı anlaşma kapsamındaki kurallara göre düzenlenecek.
Ev sahibi Kazakistan Devlet Başkanı Nursultan Nazarbayev imzalar atılmadan önce yaptığı konuşmada liderlerin ‘tarihi bir olayın katılımcıları’ olduklarını söyledi ve “Hazar Denizi’nin statüsü konusunda uzlaşıya varmanın zor olduğunu ve uzun sürdüğünü itiraf edelim. Görüşmeler 20 yıldan uzun sürdü ve tarafların ortak çabalarıyla oldu” dedi.
“HAZAR DENİZİ HAZAR DEVLETLERİNE AİTTİR”
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin de anlaşmanın ‘çığır açan bir gelişme’ olduğunu belirtip Hazar Denizi’ne komşu ülkeler arasında daha fazla askeri işbirliği yapılması çağrısında bulundu. Sovyetler Birliği’nin dağılmasından bu yana Hazar Denizi’yle ilgili 50’ye yakın görüşme yapıldı. Liderlerin katılımıyla bu seviyedeki zirvelerin ise 2002’den bu yana beşincisi düzenlenmiş oldu.
Anlaşma uyarınca en az paya sahip İran’ın Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani de Pazar günü anlaşmanın ‘önemli bir belge’ olduğunu söyledi ama Hazar Denizi’yle ilgili fikir ayrılıklarına tamamen nokta koymadığını belirtti.
Ruhani, Hazar’a kıyısı olmayan ülkelerin askeri birliklerini bölgeye konuşlandıramayacak olmasını da memnuniyetle karşıladığını söyledi.
Ruhani, “Hazar Denizi yalnızca Hazar devletlerine aittir” dedi.
QHA
